خبرنامه گویا - در چند ماه اخیر نام فائزه علوی بهعنوان یک فعال ایرانی در شبکه اجتماعی ایکس و در رسانههای بینالمللی مطرح شده است، نه به خاطر پذیرش نقش سنتیای که از "زن محجبه" در ذهن عموم در ایران انتظار میرود، بلکه بهسبب مواضع بحثبرانگیز و چالشی او درباره روابط ایران و اسرائیل و نقش مسلمانان در سیاست خاورمیانه. سخنان و کنشهای او بهویژه در جوامع مخالف جمهوری اسلامی سر و صدای زیادی به پا کرده هم موافقان و هم منتقدان را به واکنش واداشته است.
علوی که در اسکاتلند زندگی میکند و در عرصه "پژوهش سیاستهای توسعه و روابط بینالملل" فعال است، تلاش میکند هویتی بسازد که هم مسلمان باشد، هم حجاب را انتخاب کند، و هم از گفتوگو و نزدیکی میان ایرانیان و جامعه یهودی و اسرائیل دفاع کند ایدهای که در نگاه بسیاری در ایران و حتی در میان برخی مخالفان جمهوری اسلامی غیرقابل جمع تلقی میشود. او تأکید دارد که دشمنی جمهوری اسلامی با اسرائیل یک «ساختار سیاسی» است نه یک الزام دینی، و میگوید رابطه تاریخی دو ملت پیش از انقلاب ۱۳۵۷ نشاندهنده امکان بازسازی دوستی و همزیستی است.
سخنان علوی درباره اینکه میتوان هم دیندار بود و هم خواهان تغییر سیاسی، بهطور مستقیم روایت رسمی جمهوری اسلامی را زیر سؤال میبرد. روایتی که میکوشد چنین القا کند که تنها غیرمذهبیها یا «غربزدهها» خواهان تغییرات بنیادین و صلح با اسرائیلاند. حضور یک زن محجبه با چنین مواضعی، این انحصار هویتی را میشکند و نشان میدهد اسلام و مخالفت با جمهوری اسلامی الزاماً در تضاد نیستند.
در فوریه ۲۰۲۵، علوی در سخنرانیای در کینگز کالج لندن با موضوع "گفتوگوی ایرانیها و اسرائیلیها" با اعتراضات شدید برخی گروههای حامی فلسطین روبهرو شد و برنامه او مختل شد. علوی پس از این اتفاق نوشت که تلاش برای خاموش کردن صدایش را یادآور فضای سرکوب در ایران میداند.
فائزه علوی: هیچکس نباید در زمان سخنرانی سالانه "وضعیت کشور" (امریکا) چنین لحظاتی را ببیند. من به این میگویم صادراتی های خامنهای به آمریکا:
No one should see such moments during the State of the Union.
-- Faezeh Alavi (@SFaeze_Alavi) February 25, 2026
I call it Khamenei's export to America! pic.twitter.com/baOPxMY6OS
او بارها گفته است که هدفش «عادیسازی نفرت» نیست، بلکه باز کردن باب گفتوگو است. علوی خود را "پلساز" توصیف میکند و تأکید دارد که ایمانش مانعی برای همبستگی با مردم یهودی یا محکوم کردن خشونتها از جمله حملات ۷ اکتبر نیست. به باور او، اتفاقاً یک مسلمان میتواند و باید علیه سوءاستفاده سیاسی از دین موضع بگیرد.
منتقدان اما او را به سادهانگاری سیاسی یا حتی مشروعیتبخشی ناخواسته به روایتهای اسرائیلی متهم میکنند. برخی نیز نمیتوانند ظاهر مذهبی او را با مواضعش کنار بگذارند و همین تضاد ظاهری را دستاویز حمله قرار میدهند. این واکنشها نشان میدهد که شکستن کلیشهها هزینه دارد چه در برابر رژیم و چه در برابر جریانهای ایدئولوژیک دیگر.
اهمیت پدیدهای مانند علوی صرفاً در شخص او نیست، بلکه در شکافی است که در ذهنیت قالبی ایجاد میکند. اگر یک زن محجبه بتواند از صلح و عادیسازی سخن بگوید، شاید بسیاری از پیشفرضهای تثبیتشده درباره «دینداری» و «وفاداری سیاسی» نیاز به بازنگری داشته باشد.
و پرسش اساسی همینجاست: آیا فائزه علوی یک نمونه استثنایی نادر که صرفاً به دلیل شرایط خاص زندگیاش چنین مواضعی گرفته؟ یا اینکه افراد دیگری نیز با دیدگاههای مشابه وجود دارند که از ترس برچسبخوردن، طرد اجتماعی یا حملات سازمانیافته سکوت کردهاند؟ حتی فراتر از آن، آیا ممکن است طیفی از زنان و مردان مذهبی در آستانه چنین بازاندیشیای باشند، اما هنوز صدایی شبیه خودشان را نشنیدهاند؟
🇮🇷 Despite regime's crackdown, for the 4th day straight, pro-monarchy slogans are being chanted by students at top universities in Iran.
-- Faezeh Alavi (@SFaeze_Alavi) February 24, 2026
Javid Shah 👑 pic.twitter.com/3ZoOq1OyGu
***
دوشنبه ۴ اسفند سمت انقلاب نزدیک دانشگاه
