در جنگ امروز، اطلاعات هم سلاح است؛ هر درزی نشانه ضعف نیست
خبرنامه گویا - در روزهای اخیر گزارشهایی منتشر شده که ادعا میکند اسرائیل و برخی کشورهای خلیج فارس در حال کم آوردن موشکهای رهگیر هستند؛ گزارشی که اگر درست باشد میتواند ایران را به ادامه جنگ تشویق کند. اما نکته مهم این است که چنین ادعاهایی از همان روزهای اول جنگ نیز مطرح شده بود، پس چه شد؟
در عین حال تحلیلگران نظامی هشدار دادهاند که در یک جنگ فرسایشی، ذخایر رهگیر واقعاً محدود است و اگر جنگ طولانی شود همه طرفها با مشکل تأمین مهمات روبهرو میشوند.
سیل عظیمی از محتوا در شبکههای اجتماعی در حال انتشار است؛ از روایتهای کاملاً توطئهآمیز گرفته تا تحلیلهای ظاهراً جدی و منطقی که هدفشان تغییر جهت افکار عمومی است. در چنین شرایطی باید درک کرد که این جنگ فقط در آسمان ایران و اسرائیل جریان ندارد؛ یک جنگ هم در ذهن مخاطبان در حال وقوع است.
واقعیت ژئوپلیتیک این است که همزمان با این جنگ، بلوکی از دولتهای ضدغرب شامل چین، روسیه، ایران و ونزوئلا تحت فشار قرار گرفتهاند.
در چنین شرایطی هر کدام از این بازیگران انگیزه دارند که با ابزار رسانه و روایت، نتیجه جنگ را تحت تأثیر قرار دهند.
از نظر نظامی، روسیه درگیر اوکراین است و توان ورود مستقیم ندارد. چین از درگیری مستقیم نظامی با آمریکا پرهیز میکند. ونزوئلا عملاً در این جنگ نقشی ندارد. ایران نیز پس از ضربات اولیه، بیشتر به تاکتیکهای منطقهای و جنگ نامتقارن متکی شده است.
دولتهایی مانند روسیه، چین و ایران سالهاست که در عملیات نفوذ رسانهای و عملیات اطلاعاتی تجربه دارند. پژوهشهای دانشگاهی درباره عملیات نفوذ دولتی در شبکههای اجتماعی نشان میدهد این کشورها بهطور سازمانیافته از روایتهای احساسی، قطبیکننده و گاه متناقض استفاده میکنند تا مخاطب را سردرگم و بیاعتماد کنند.
هدف این عملیات همیشه قانع کردن نیست؛ هدف ایجاد تردید است.
در چنین فضایی، خبرهایی مانند «اسرائیل در حال تمام کردن رهگیرهاست» میتواند چند کارکرد همزمان داشته باشد:
اول، روحیه رژیم ایران را بالا ببرد.
دوم، افکار عمومی غرب را علیه ادامه جنگ تحریک کند.
سوم، به ایران القا کند که طولانی شدن جنگ میتواند توان دفاعی آمریکا و متحدانش را فرسوده کند و آنها را در برابر حملات موشکی و پهپادی ایران آسیبپذیر سازد.
چرا خبر «کمبود موشک رهگیر اسرائیل» میتواند بخشی از جنگ اطلاعاتی باشد؟
اما همین تصور میتواند دقیقاً همان چیزی باشد که اسرائیل و آمریکا میخواهند. اگر تهران باور کند که زمان به نفع اوست، ممکن است جنگ را طولانیتر کند؛ و هر روز اضافه، فرصت بیشتری برای نابودی زیرساختهای نظامی، موشکی و امنیتی جمهوری اسلامی فراهم میکند. بسیاری از تحلیلگران نظامی معتقدند هدف اصلی حملات، نابودی توان تولید و پرتاب موشک ایران پیش از پایان ذخایر دفاعی غرب است.
نکته مهم این است که در جنگ مدرن، اطلاعات خودش یک سلاح است. همانطور که موشک و پهپاد وجود دارد، روایت و شایعه هم وجود دارد.
در چنین شرایطی مهمترین کار این است که هر خبری را واقعی فرض نکنیم، حتی اگر از منابع ظاهراً معتبر منتشر شده باشد. جنگ اطلاعاتی دیگر یک استعاره نیست؛ یک جبهه واقعی است، و همانقدر که موشکها میتوانند نتیجه جنگ را تغییر دهند، روایتها هم میتوانند مسیر آن را عوض کنند.
