خاورمیانه افراطیون اسلامگرا را بیرون راندند؛ حالا غرب به پناهگاه آنها تبدیل شده است
واشنگتن پست - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
طارق العتیبه، پژوهشگر مرکز بلفر در دانشگاه هاروارد برای روزنامه واشنگتن پست مینویسد: کشورهای عربی دههها وقت صرف کردند تا نفوذ اخوانالمسلمین را مهار کنند، اما اروپا هنوز حتی این کار را شروع هم نکرده است. نتیجه یک تناقض خطرناک است: در حالی که نفوذ این گروه اسلامگرای تندرو در خاورمیانه رو به کاهش است، در اروپا هر روز قویتر میشود.
سالهاست کارشناسان امنیتی در ایالات متحده و اروپا درباره این سازمان هشدار میدهند. با این حال، به جز اتریش، هیچ کشور عضو اتحادیه اروپا اقدام قاطعی انجام نداده است. بیشتر دولتهای غربی شاخههای سیاسی این گروه را تحمل میکنند و دلیل آن را ادغام مسالمتآمیز در نظامهای سیاسی میدانند. در ایالات متحده، دونالد ترامپ با صدور فرمان اجرایی برخی شاخههای اخوانالمسلمین را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد، اما هیچ تلاش هماهنگ و گستردهای در غرب برای مقابله با تهدید ایدئولوژیک این جنبش صورت نگرفته است.
در بریتانیا، امارات متحده عربی بورسیههای دانشجویان اماراتی را قطع کرد، زیرا نگران بود که آنها در این کشور تحت تأثیر اسلامگرایان قرار بگیرند. در بلژیک، برخی محلهها به جوامع موازی تبدیل شدهاند. در آلمان، با وجود هشدارهای دولت، این گروه همچنان در شهرهای مختلف در حال گسترش است. در سوئد، شاخهای که با سرمایهگذاری قطر حمایت میشود، این کشور را به یکی از کانونهای ایدئولوژی اسلامگرا تبدیل کرده است.
سال گذشته، یک گزارش دولتی در فرانسه درباره اخوانالمسلمین منتشر شد که نسبت به خطر گسترش آن در جامعه اروپایی هشدار میداد. این گزارش در پایتختهای اروپایی بازتاب یافت، اما دانشگاهیان و برخی نهادهای مدنی آن را اغراقآمیز و هشداردهنده بیش از حد توصیف کردند.
چرا چنین سهلانگاریای وجود دارد؟ یکی از دلایل، سنتهای غربی در پرهیز از دخالت در امور مذهبی است.
اما همین تمایل به تساهل باعث شده مساجدی که با اخوانالمسلمین مرتبط هستند، در بسیاری از شهرهای غربی آزادانه پیامهایی منتشر کنند که حاوی نفرت و عدم تحمل است و در برخی موارد حتی خشونت جهادی را ستایش میکند. گسترش این گروه همچنین انسجام کشورهای اروپایی را تهدید میکند، زیرا با تشدید تنشهای نژادی و ایجاد ساختارهای اجتماعی جایگزین بر پایه تفسیر خود از شریعت، جامعه را دچار شکاف میکند.
روش اخوانالمسلمین صبر و حرکت تدریجی است. این گروه صبر میکند تا از قدرت خود مطمئن شود و سپس علیه ساختارهای موجود دولتی اقدام میکند. گزارش فرانسه از یک پروژه «براندازانه و تدریجی» توسط شاخه اخوان در این کشور، موسوم به «مسلمانان فرانسه»، سخن گفته که هدف آن به چالش کشیدن تدریجی سکولاریسم در فرانسه است. نفوذ این جریان به شکلگیری محلههای بسته و جداافتاده در میان مهاجران کمک کرده و باعث شده جوانان مسلمان در اروپا بیش از پیش به دیدگاههای افراطی مذهبی گرایش پیدا کنند؛ دیدگاههایی که با ارزشهای ملی کشورهای میزبان در تضاد است.
این مشکل از مدتها پیش در حال شکلگیری بوده است. در سال ۲۰۱۷، عبدالله بن زاید، وزیر خارجه امارات، هشدار داد: «روزی خواهد رسید که به دلیل نبود تصمیمگیری قاطع، و تلاش برای بیش از حد سیاسیدرست بودن، شاهد خواهیم بود که تعداد بسیار بیشتری افراطی و تروریست از اروپا بیرون میآیند، چون غرب تصور میکند خاورمیانه و اسلام را بهتر از ما میشناسد.» امروز اروپا به مرکز ایدئولوژیک اخوانالمسلمین تبدیل شده است.
یکی از دشواریهای مقابله با این تهدید، روش عمل این گروه است. هرچند ایدئولوژی آن الهامبخش بسیاری از اقدامات تروریستی بوده، اما خود این سازمان اغلب بهطور مستقیم از خشونت استفاده نمیکند. راهبرد آن، تربیت تدریجی نسل جوان و افزایش نفوذ اجتماعی است تا در نهایت بتواند از این نفوذ برای تسلط سیاسی استفاده کند.
چالش دیگر، ساختار غیرمتمرکز این شبکه است. اخوانالمسلمین یک رهبری واحد یا مقر مشخص ندارد، بلکه مجموعهای از سازمانهای اجتماعی و سیاسی اسلامگراست که بهطور سست به هم مرتبطاند. ریشه این جریان به اخوانالمسلمین مصر در سال ۱۹۲۸ بازمیگردد، که بعدها تحت تأثیر نوشتههای سید قطب قرار گرفت. دیدگاههای قطب، که حکومتهای عربی و کشورهای غربی را به فساد اخلاقی و انحطاط متهم میکرد، الهامبخش نسلهایی از تروریستهای اسلامگرا، از القاعده تا داعش، بوده است.
غرب میتواند از کشورهایی مانند اردن، مراکش و امارات درس بگیرد که در مهار نفوذ اخوانالمسلمین موفقتر عمل کردهاند. در جهان اسلام، رابطه دولتها با این گروه چهار شکل دارد:
کنترل، مانند مراکش که اجازه فعالیت محدود میدهد اما آن را مهار میکند؛
تقابل، مانند امارات و اردن که آن را غیرقانونی اعلام کردهاند، یا مصر که آن را به زیرزمین رانده است؛
نفوذ، مانند ترکیه که این جریان در ساختار قدرت حضور دارد؛
و مصلحت، مانند عربستان که در برخی موارد با آن همکاری میکند، یا قطر که از آن حمایت میکند.
پیامدهای رویکرد فعلی اروپا یعنی بیعملی باید برای همه روشن باشد، بهویژه در آستانه بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر. هسته هامبورگ که در طراحی آن حملات نقش داشت، شامل سه هواپیماربای القاعده بود که در آلمان دانشجو بودند و در همانجا، در مسجدی مرتبط با اخوانالمسلمین، تحت تأثیر و آموزش افراطی قرار گرفتند.
ارزشهای دموکراسیهای غربی محیطی ایجاد کرده که از اخوانالمسلمین محافظت کرده و به آن امکان گسترش داده است. تضعیف نفوذ این گروه در کشورهای عربی دههها طول کشید. اشتباه خواهد بود اگر غرب تصور کند که همان مقدار زمان را در اختیار دارد.

اموال محسن یگانه توقیف شد

مرد سایهها در تهران؛ فردی که غرب نادیده گرفته















