نشانهها از ترجیح ترامپ، گزینه نظامی بهجای مذاکره
آمیت سگال - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
دونالد ترامپ با صدور تمدید ۲۴ ساعته، به جمهوری اسلامی تا فردا ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا فرصت داده است تنگه هرمز را بازگشایی کند. به نظر میرسد این مهلت اضافی با احتمال آغاز مذاکرات مرتبط باشد. طبق گفته منابع آگاه از گفتوگوها در اسلامآباد، ایالات متحده و جمهوری اسلامی در حال بررسی شروط یک آتشبس احتمالی ۴۵ روزه هستند (هرچند رویترز آن را ۱۵ تا ۲۰ روز برآورد کرده) که میتواند به پایان دائمی جنگ منجر شود.
میانجیها در حال بررسی چارچوبی دو مرحلهای هستند:
مرحله اول: آتشبس ۴۵ روزه که طی آن مذاکرات برای پایان دادن به جنگ انجام شود.
مرحله دوم: توافق نهایی برای پایان رسمی درگیری.
با این حال، این پیشنهاد تا حدی ناهماهنگ به نظر میرسد. طی دو هفته گذشته، گزارشها درباره مذاکرات از انکار کامل تا بیمیلی آشکار متغیر بوده است. جدا از لحن پیروزمندانه ترامپ که مدعی است جمهوری اسلامی برای صلح «التماس میکند»، نشانههای بسیار اندکی از نزدیک بودن یک توافق واقعی دیده شده است. منابع آگاه از مذاکرات نیز ارزیابی مشابهی با مواضع قبلی ارائه میدهند: به گفته آنها، احتمال دستیابی حتی به یک توافق محدود در ۴۸ ساعت آینده پایین است.
اما فرض کنیم خوشبینها درست بگویند. آیا مرحله اول به وضعیت دائمی تبدیل میشود؟ بههرحال، مرحله دوم در غزه حدود پنج ماه از برنامه عقب است و در آینده قابل پیشبینی نیز چندان در دسترس به نظر نمیرسد.
احتمالاً نه. تفاوت در مورد جمهوری اسلامی این است که انگیزههای راهبردی در واقع به ادامه جنگ متمایل است. در غزه، توقف روند صلح قابل درک بود: اسرائیل آماده بود در ازای آزادی گروگانها و حفظ کنترل بر ۵۸ درصد از خاک منطقه، عملیات را متوقف کند، و حماس نیز صرفاً از این که بتواند از تونلها خارج شده و بر «حماستان» کوچکشده حکومت کند، رضایت داشت.
اما جمهوری اسلامی معادلهای کاملاً متفاوت است. حتی اگر تهران به مذاکرات تن دهد و تنگه هرمز را باز کند، بسنده کردن به یک آتشبس بدون توافق نهایی منطقی نیست. بدون توافق، رژیم میتواند برنامههای موشکی بالستیک و هستهای خود را از نو فعال کند، در حالی که ۲۰ درصد از بازار جهانی نفت همچنان بهعنوان گروگانی منفعل باقی میماند.
البته رهبران باقیمانده رژیم ممکن است هر شب با این نگرانی بخوابند که آیا امشب خانهشان در آتش میسوزد یا نه، اما فعلاً زنده میمانند.
ترامپ ممکن است بر ویرانههای دودگرفته زیرساختهای نظامی جمهوری اسلامی جشن پیروزی بگیرد، اما نتیجه روشن خواهد بود: او نتوانسته جنگ را تا خط پایان پیش ببرد.
به باور من، شاخص بهتری برای درک نیت واقعی ترامپ نسبت به این تمدید، تهدید نسبتاً تند و حتی رکیکی است که درست پیش از آن مطرح کرد:
«سهشنبه در ایران، روز نیروگاهها و روز پلها خواهد بود همه در یک روز. چیزی شبیهش هرگز دیده نشده!!! این تنگه لعنتی را باز کنید، ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد -- فقط تماشا کنید! الحمدلله.»
فکر نمیکنم ترامپ به این زودیها مسلمان شود، اما به نظر میرسد تمرکز او بر بازگشایی دائمی تنگه است. با توجه به این لحن، استفاده از زور فقط در صورت ضرورت مطرح نیست بلکه گزینه ترجیحی به نظر میرسد.
مجید خادمی رئیس سازمان اطلاعات سـپاه کشته شد
