وقتی پای جان انسان‌ها در میان باشد, هیچ شعاری نمی‌تواند جای حقیقت را بگیرد. نمی‌توان با برجسته کردن "خطر خارجی", چشم بر خشونتی بست که در داخل کشور جریان دارد. نمی‌توان صورت مسئله را پاک کرد و با کشاندن بحث به حاشیه‌ها، از مواجهه با واقعیت گریخت. این‌جا دیگر بحث تحلیل و تفسیر نیست؛ این‌جا سخن از جان‌هایی است که گرفته می‌شود، بی‌ آنکه صدایی درخور, از این مدعیان همیشگی شنیده شود.

اما آنچه این سکوت را سنگین‌تر و معنادارتر می‌کند، حافظه‌ای است که به فراتر از اکنون راه می‌یابد. ملتی که رنج را تجربه کرده است، روایت خود را فراموش نمی‌کند. تاریخی که با خون نوشته شود، حافظه‌ای فراموشی‌ناپذیر دارد; حقیقتی است که در ذهن, تجربه و روایت‌های یک ملت حک می‌شود و برای درس‌آموزی به نسل‌های آینده انتقال می‌یابد.

ممکن است آنان که امروز, چشم بر اعدام هم‌میهنان خود بسته و در مقابل این جنایت, سکوت اختیار کرده‌اند, گمان کنند که می‌توان حافظه تاریخی را نادیده گرفت و یا با گذر زمان, آن را کمرنگ کرد، اما واقعیت آن است که سکوت امروز آنان, هرگز از یادها نخواهد رفت. ملتی که رنج را تجربه کرده است، دوستان راستین و دروغین خود را فراموش نخواهد کرد. سکوت امروز این مدعیان، بخشی از همان تاریخی خواهد بود که در حال ثبت‌شدن است. تاریخی که حافظه‌ای فراموشی‌ناپذیر دارد و در آینده ای نه چندان دور و به مدد همین حافظه, به تمیز یاران از مدعیان خواهد پرداخت.