در فاصله تنها ۲۹ روز تا آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ فوتبال در آمریکا، کانادا و مکزیک، مهدی تاج، رئيس فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی، که همچنان خود را «عضوی از سپاه پاسداران» می‌خواند، هنوز نتوانسته است حتی یک بازی دوستانه معتبر برای تیم ملی ایران تدارک ببیند.

در هفته‌های اخیر نام کشورهایی مانند روسیه، ترکیه، اسپانیا، مقدونیه شمالی، آنگولا و لهستان به‌عنوان گزینه‌های احتمالی مطرح شدند، اما هیچ‌یک حاضر به رویارویی با ایران نشدند. حتی کشورهایی که روابط سیاسی نزدیکی با جمهوری اسلامی دارند، نیز ترجیح دادند از برگزاری مسابقه با تیم ملی ایران خودداری کنند.

مطالب بیشتر در سایت ایندیپندنت فارسی

این در حالی است که برای مثال، تیم فوتبال ازبکستان که اولین‌ بار در تاریخ این کشور به جام جهانی صعود کرده‌ است، تا پیش از جام جهانی، دو دیدار تدارکاتی برابر هلند و کانادا برگزار خواهد کرد.

وعده‌های پوچ تاج

مهدی تاج طی ماه‌های گذشته بارها از نهایی شدن بازی‌های دوستانه مهم خبر داد، اما هیچ‌یک از این وعده‌ها عملی نشدند و او که علاوه بر ریاست فدراسیون فوتبال ایران، یکی از پنج نایب‌رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز محسوب می‌شود، نتوانست از جایگاه بین‌المللی خود برای خروج فوتبال ایران از انزوا استفاده کند.

در شرایطی که تقریبا تمام ۴۷ تیم دیگر حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ مشغول دیدارهای تدارکاتی با حریفان قدرتمندند، تیم ملی ایران به بازی با خود بسنده کرده است.

البته انزوای فوتبال ایران تنها به زمین مسابقه هم محدود نمی‌شود. روز دوشنبه آنتونیو گالیاردی، دستیار اول امیر قلعه‌نویی در تیم ایران و دستیار سابق روبرتو مانچینی، نیز به دلیل وضعیت جنگی، قراردادش را با فدراسیون فوتبال فسخ کرد و رسما اعلام شد که او در جام جهانی روی نیمکت ایران نخواهد نشست. پیش از او، آنتونیو مانیکونه هم از کادر فنی ایران جدا شده بود.

رسانه‌های ایران علت این تصمیم‌ها را نگرانی از شرایط امنیتی و استفاده از بند فوری فیفا برای فسخ قرارداد در شرایط جنگی عنوان کردند.

روزگاری که غول‌های جهان مشتاق مسابقه بودند

وضعیت امروز فوتبال ایران زمانی تلخ‌تر می‌شود که آن را با دوران پیش از انقلاب مقایسه کنیم. در دهه ۱۳۵۰، تیم ملی فوتبال ایران نه‌تنها قدرت اول آسیا بود، بلکه به اندازه‌ای اعتبار داشت که بزرگ‌ترین تیم‌های جهان برای بازی دوستانه به تهران می‌آمدند و تیم‌های اروپایی خواستار میزبانی از تیم ایران بودند.

از جمله مهم‌ترین این مسابقات می‌توان به بازی‌های دوستانه ایران با چکسلواکی، مجارستان، آرژانتین، یوگسلاوی، فرانسه و شوروی، به‌عنوان قهرمانان و غول‌های آن روز فوتبال جهان اشاره کرد.

در ترکیب این تیم‌ها ستارگانی حضور داشتند که سال‌ها پیش یا پس از مسابقه با ایران، قهرمان اروپا یا جهان شدند. مثلا آرژانتینی که ایران سال ۱۳۵۶ مقابلش به تساوی رسید، یک سال بعد قهرمان جام جهانی شد. فرانسه نیز با نسل طلایی خود، از قدرت‌های بزرگ اروپا بود.

اعتبار فوتبال ایران تنها به بازی‌های ملی هم محدود نبود. برای نمونه، هنگام افتتاح ورزشگاه آریامهر به‌عنوان بزرگ‌ترین ورزشگاه فوتبال آسیا، تیم کروزیروی برزیل، قهرمان لیگ این کشور، به تهران رفت تا پرسپولیس مسابقه دهد. در مراسم افتتاح ورزشگاه شهبانو فرح پهلوی در سال ۱۳۵۵ نیز تیم امیدهای برزیل مقابل منتخب فوتبال ایران به میدان رفت.

سه قهرمانی آسیا در برابر ۴۷ سال ناکامی

تیم ملی ایران پیش از انقلاب اسلامی سه بار پیاپی در سال‌های ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ قهرمان جام ملت‌های آسیا شد و در سال ۱۹۷۸ به‌عنوان تنها نماینده آسیا به جام جهانی ۱۶تیمی راه یافت؛ رقابتی که صعود به آن بسیار دشوارتر از جام جهانی‌های بعدی با ۳۲ یا ۴۸ تیم بود.

فوتبال ایران پس از ساخت ورزشگاه‌های مدرن در دوران محمدرضا شاه پهلوی، برای میزبانی از جام جهانی ۱۹۹۰ درخواست داد و اصلی‌ترین گزینه کسب این میزبانی هم محسوب می‌شد، اما پس از وقوع انقلاب اسلامی، مقام‌های نظام وقت ایران درخواست میزبانی را پس گرفتند.

ایران پس از آن و با وجود افزایش تعداد تیم‌های حاضر در جام جهانی‌ها و آسان‌تر شدن مسیر صعود، هرگز موفق نشد در جمع ۱۶ تیم برتر این جام قرار گیرد و در ۴۷ سال گذشته حتی یک بار هم به فینال جام ملت‌های آسیا نرسید.

اگر روند توسعه ایران در دهه ۱۳۵۰ ادامه پیدا می‌کرد، فوتبال ایران کشور نیز می‌توانست به یکی از قدرت‌های برتر جهانی تبدیل شود، اما انقلاب اسلامی نه‌تنها مسیر توسعه سیاسی و اقتصادی ایران را متوقف کرد، بلکه فوتبال ایران را نیز به‌تدریج به ابزاری حکومتی تبدیل کرد.