رؤیای سقوط رژیم تهران

در محافل نزدیک به نخست‌وزیر اسرائیل، سقوط جمهوری اسلامی به‌منزلۀ نقطۀ اوج مجموعه‌ای از درگیری‌ها تلقی می‌شود که از حملۀ حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. یکی از نزدیکان نتانیاهو به لوموند گفته است: «برای نتانیاهو، سقوط رژیم ایران پایان منطقی دو سال جنگ است.» به باور این محافل، پس از شکست نظامی حزب‌الله لبنان و سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، نوبت به تهران رسیده است.

در نهادهای امنیتی اسرائیل نیز این برداشت تقویت شده که شرایط کنونی با گذشته تفاوت دارد. تامیر هایمن، رئیس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و مدیر کنونی مؤسسۀ مطالعات امنیت ملی این کشور، روز چهارشنبه ۱۴ ژانویه در گفتگو با رادیوی ارتش اسرائیل گفت: «تحلیل کنونی اطلاعاتی این است که یک خیزش مردمی می‌تواند به سقوط رژیم بینجامد.» او تأکید کرد که چنین ارزیابی‌ای نه در اوج جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ وجود داشت و نه در جریان جنگ ژوئن گذشته.

به گفتۀ هایمن، همین چشم‌انداز است که اسرائیل و آمریکا را به حفظ تهدید در سطح بالا سوق می‌دهد: «ترامپ زمانی ضربه خواهد زد که مطمئن شود این ضربه، ضربۀ نهایی است؛ وقتی وضعیت به نقطۀ بی‌بازگشت رسیده باشد».

پنجره‌ای که ممکن است بسته شود

با این حال، برخی کارشناسان اسرائیلی هشدار می‌دهند که سرکوب خونین اخیر می‌تواند این «پنجرۀ فرصت» را به‌سرعت ببندد. راز زیمت، دیگر پژوهشگر مؤسسۀ مطالعات امنیت ملی اسرائیل، در شبکۀ اجتماعی ایکس نوشته است: «این پنجره معمولاً بسیار کوتاه است و زمانی بسته می‌شود که رژیم موفق شود با زور، معترضان را پراکنده کند.»

نادیده گرفتن سرکوب روزهای ۱۰ و ۱۱ ژانویه، از نگاه برخی تحلیلگران اسرائیلی، خطری جدی در پی دارد. آونر ویلان، از مقام‌های پیشین دستگاه امنیتی اسرائیل، می‌گوید: «اگر ترامپ عقب‌نشینی کند، این یک خیانت بزرگ آمریکا خواهد بود؛ خیانتی که منطقه برای دهه‌ها آن را به یاد خواهد داشت.» به باور او، هر اقدام آمریکا تنها زمانی معنا دارد که «حامیان رژیم را از ادامۀ سرکوب دلسرد کند». وی تأکید می‌کند: «نه حملۀ سایبری کافی است، نه زدن چند پایگاه نظامی. اگر قرار به اقدام باشد، باید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و بخشی از رأس حاکمیت هدف قرار گیرند، یا دست‌کم چنین هدفی به‌صراحت اعلام شود.» راز زیمت نیز بر این باور است که تنها چنین ضربه‌ای می‌تواند به شکستن انسجام درونی نظام و بازگشت گستردۀ مردم به خیابان‌ها بینجامد.

تردیدها درباره دفاع موشکی ایران و نقش اسرائیل

در محافل کارشناسی اسرائیل، بحثی محتاطانه در جریان است: آیا اسرائیل باید در صورت حملۀ آمریکا، مستقیماً وارد عمل شود؟ اسرائیل از سال‌ها پیش نشان داده که نفوذ عمیقی در ساختارهای امنیتی ایران دارد و دست‌کم می‌تواند در شناسایی اهداف، واشنگتن را یاری دهد. موساد مدعی است که هر روز صبح حتا از کابوس های شبانه علی خامنه‌ای بااطلاع است.

در جنگ ژوئن گذشته، اسرائیل در ساعات نخست، ستاد فرماندهی ارتش ایران را هدف قرار داد، کنترل آسمان را به دست گرفت و بخشی از توان هسته‌ای و نظامی ایران را نابود کرد. با این حال، به نوشتۀ لوموند، تهران از آن زمان بخشی از ذخایر موشکی و پرتابگرهای خود را بازسازی کرده است.

هلوئیز فایه، پژوهشگر مؤسسۀ روابط بین‌الملل فرانسه، هشدار داده است که وضعیت سامانه‌های دفاع موشکی ایران پس از ژوئن ۲۰۲۵ همچنان نامشخص است و از سوی دیگر، بخشی از توان دفاعی آمریکا نیز در منطقه حضور ندارد؛ وضعیتی که می‌تواند اسرائیل را در برابر واکنش ایران آسیب‌پذیرتر کند.

در نهایت، لوموند یادآور می‌شود که ابزارهایی مانند خرابکاری صنعتی، حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی و عملیات هدفمند - که اسرائیل پیشتر به استفاده از آنها در ایران متهم شده - تنها در صورتی کارآمد خواهند بود که اعتراض‌ها به یک جنبش پایدار و فرسایشی بدل شوند و رژیم، علی‌رغم سرکوب، همچنان یکپارچه باقی بماند.

در چنین شرایطی، سکوت کنونی اسرائیل نه از سر بی‌تفاوتی، بلکه به‌عنوان بخشی از محاسبه‌ای پیچیده دیده می‌شود: انتظار برای لحظه‌ای که مداخله، نه صرفاً یک پیام، بلکه «ضربۀ نهایی» باشد.

با این حال، رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند که داوید بارنئا، رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل (موساد)، روز جمعه وارد ایالات متحد آمریکا شده است تا با مقام‌های ارشد امنیتی و سیاسی آمریکا درباره تحولات ایران گفتگو کند.

به نوشتۀ این رسانه‌ها، گفتگوهای رئیس موساد با همتایان آمریکایی‌اش، بر سناریوهای احتمالی واکنش آمریکا، خطر پاسخ متقابل ایران علیه اسرائیل یا منافع آمریکا، و ارزیابی زمان‌بندی هرگونه اقدام احتمالی متمرکز است. هم‌زمان، برخی برآوردهای اطلاعاتی غربی حاکی از آن است که خطر اقدام فوری نظامی آمریکا و در نتیجه، خطر واکنش تلافی‌جویانه ایران، در کوتاه‌مدت کاهش یافته است.