مصطفی تاجزاده ۳سال پیش: آقای ویسی جوری صحبت می‌کنن انگار مردم ایران پشت سر شاهزاده رضا پهلوی هستند و حکومت با زور اسلحه مانع آنها شده است! این یک توهم است! آقای پهلوی میتونن فراخوان بدن و ببینن چند نفر میان پشت سر ایشون...

خبرنامه گویا - فایل صوتی منتشرشده از مصطفی تاجزاده، مربوط به یک مناظره در کلاب‌هاوس در خرداد ۱۴۰۱ ــ پیش از بازداشت و انتقال او به زندان ــ بار دیگر شکاف میان روایت‌های امروز و مواضع دیروز بخشی از جریان موسوم به «اصلاح‌طلب» را عیان می‌کند. تاجزاده در آن مناظره، در واکنش به تحلیل‌های مراد ویسی، با لحنی تحقیرآمیز ادعا می‌کند تصور همراهی گسترده مردم با شاهزاده رضا پهلوی «توهم» است و می‌گوید اگر او فراخوان بدهد، مشخص خواهد شد «چند نفر» پشت سرش خواهند آمد.

این موضع‌گیری صریح، امروز در تضاد با ادعاهای تازه برخی اصلاح‌طلبان و حتی طیفی از «گذارطلبان» قرار گرفته که می‌کوشند چنین القا کنند تاجزاده خواهان حضور رضا پهلوی در گفت‌وگو درباره آینده‌ای اصلاح‌شده برای نظام بوده است. اما فایل صوتی نشان می‌دهد او نه‌تنها چنین نگاهی نداشت، بلکه اساساً وزن اجتماعی این جریان را انکار و آن را دست‌کم می‌گرفت.

اعتراضات گسترده دی‌ماه که با سرکوبی خونین و کشته‌شدن هزاران تن همراه شد، نشان داد جامعه ایران در چه نقطه‌ای ایستاده است. شعارهای صریح علیه کلیت نظام و عبور آشکار از چارچوب‌های درون‌ساختاری، تصویری متفاوت از آنچه برخی تحلیلگران اصلاح‌طلب سال‌ها روایت می‌کردند، به نمایش گذاشت. مسئله دیگر رقابت چهره‌ها نبود؛ مسئله بی‌اعتمادی عمیق به ساختاری بود که هم تندروهایش و هم مدعیان اعتدال در حفظ آن سهیم بوده‌اند.

اکنون پرسش اصلی این است: چه کسی در توهم بود؟ آنان که از انباشت خشم و نارضایتی سخن می‌گفتند، یا کسانی که با اطمینان از «پایگاه محدود» مخالفان حرف می‌زدند؟ نقد حاکمیت بدون بازخوانی نقش جریان‌های میانه‌رو که سال‌ها با عادی‌سازی سرکوب و سفیدنمایی ساختار، به بقای آن کمک کردند، ناتمام خواهد بود. جامعه ایران هزینه هر دو را پرداخته است؛ چه آنان که فرمان آتش دادند و چه آنان که با تحقیر و انکار، واقعیت را کوچک شمردند.