بیانیه یک خلبان جنگنده درباره قانون جنگ و مسئولیت قدرتها:
من سالها در کابین یک جنگنده نشستهام.
کسانی که هرگز بوی سوخت جت را استشمام نکردهاند گاهی تصور میکنند جنگ یعنی قدرت یعنی اتش یعنی نابودی.
اما هر افسر حرفهای نیروی هوایی میداند که جنگ حتی در خونینترین لحظههایش قانون دارد.
این قوانین نه از روی ضعف بلکه از دل فاجعههای انسانی قرن بیستم متولد شدند.
پس از دو جنگ جهانی اول و دوم جهان تصمیم گرفت حتی در میان انفجارها نیز انسانیت را حفظ کند.
به همین دلیل بود که کنوانسیونهای ژنو شکل گرفتند و مجموعهای از قواعد که هدفشان حفاظت از غیرنظامیان در زمان جنگ است.
ایران سرزمینی است که تاریخ ان هزاران سال پیش از شکلگیری بسیاری از دولتهای امروز اغاز شده است. در چنین سرزمینی جنگ نه فقط نبرد میان ارتشها بلکه ازمونی برای وجدان جامعه جهانی است.
حقوق بینالملل که پس از فاجعههای قرن بیستم و جنگهای جهانی شکل گرفت دقیقا برای جلوگیری از همین فجایع نوشته شد. کنوانسیونهای ژنو اعلام کردند که حتی در دل جنگ نیز انسانیت باید زنده بماند.
این قوانین میگویند:
شهرها میدان جنگ نیستند و همچنین مردم عادی دشمن نیستند. زیرساختهای حیاتی یک ملت نباید قربانی سیاست شوند....
اگر قدرتی نظامی به نام ازادی اما با بمباران پالایشگاهها و نیروگاهها و اب و برق و زیرساختهای حیاتی یک کشور عمل کند این پرسش بزرگ مطرح میشود:
ایا هدف واقعا ازادی مردم است؟؟؟یا شکستن ستونهای یک ملت؟!
حقوق بینالملل پاسخ روشنی دارد:
جنگ نیز قانون دارد.
اصل تفکیک اصل تناسب و ممنوعیت حمله به اهداف غیرنظامی یاداوری میکنند که هیچ قدرتی فراتر از قانون نیست. اگر روزی ثابت شود که زیرساختهای یک کشور نه به عنوان اهداف نظامی بلکه برای فشار بر مردم نابود شدهاند انگاه تاریخ و دادگاههای بینالمللی ممکن است حکم دهند که این ویرانیها جنایت جنگی بودهاند.و در ان روز مسئولیت تنها در صفحات تاریخ ثبت نخواهد شد و بلکه در قالب غرامت و پاسخگویی حقوقی نیز ظاهر خواهد شد.
زیرا در حقوق بینالملل یک اصل همیشگی وجود دارد:
ویرانی ممکن است در یک شب رخ دهد اما عدالت دیر یا زود به سراغ ویرانگران خواهد امد!!!
به سراغ قوانین میروم تا ذهن شما ملت عزیز را با انها اشنا کنم ...
اصل اول:اصل تفکیک (Distinction)
این اصل میگوید نیروهای نظامی باید میان اهداف نظامی و اهداف غیرنظامی تفاوت قائل شوند و حمله فقط به اهداف نظامی مجاز است.
این قانون ستون فقرات تمام قوانین جنگ است.
یعنی چه؟؟؟
یعنی:
شهرها هدف نیستند و بیمارستانها هدف نیستند
و مردم عادی دشمن نیستند
هرگونه حملهای که این تفکیک را رعایت نکند حمله بیتمایز (Indiscriminate attack) محسوب میشود و در حقوق بینالملل ممنوع است.
اصل دوم: حتی هدف نظامی هم حد و مرز دارد
فرض کنیم هدف واقعا نظامی است.
ایا هر مقدار تخریب مجاز است؟
با تمام قدرت جواب میدهد خیر !!!
قانون دوم جنگ:
اصل تناسب (Proportionality)
طبق پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون ژنو
حملهای که باعث خسارت غیرنظامی (((بیش از حد))) نسبت به مزیت نظامی شود غیرقانونی است.
به زبان ساده باید بگویم یک خلبان جنگنده میفهمد:
اگر برای نابود کردن یک هدف کوچک یک شهر را خاموش کنید
ان دیگر عملیات نظامی نیست.
ان (((جنایت جنگی ))) است.
در مورد زیرساختها باید این مطلب را دقیق تر توضیح دهم که مرز باریک میان هدف نظامی و جنایت جنگی
در دنیای واقعی جنگ وجود دارند .... برخی اهداف به اصطلاح دوگانه (Dual-Use) هستند.
به عنوان مثال:
پالایشگاه نفت و شبکه برق و صنایع انرژی
این تاسیسات ممکن است هم به مردم و هم به ارتش خدمت کنند.
به همین دلیل در حقوق جنگ بحث پیچیدهای وجود دارد که باید به ان دقت کرد.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد
که اگر حمله به این زیرساختها باعث شود زندگی میلیونها غیرنظامی فلج شود و این خسارت با هدف نظامی تناسب نداشته باشد، ان حمله میتواند نقض حقوق بینالملل محسوب شود.
به بیان ساده:
ویران کردن ستونهای زندگی یک ملت
برای شکستن اراده حکومت نامشروعشان
در قوانین جنگ مشروعیت ندارد.
در حقوق کیفری بینالمللی، حملات عمدی به غیرنظامیان یا اموال غیرنظامی میتواند به عنوان جنایت جنگی بررسی شود.
دادگاههای بینالمللی طی دهههای گذشته بارها این اصل را تأیید کردهاند که:
فرماندهان نظامی و رهبران سیاسی میتوانند به دلیل نقض قوانین جنگ مورد پیگرد
قرار گیرند.
چون جهان پذیرفته است که قدرت نظامی مصونیت قضایی ایجاد نمیکند.
اما داستان در پایان جنگ تازه آغاز میشود.
در حقوق بینالملل یک اصل بسیار قدیمی وجود دارد:
اگر یک دولت قوانین بینالمللی را نقض کند
باید غرامت کامل خسارت را بپردازد.
این اصل در ماده ۳۶ پیشنویس مسئولیت دولتها امده است که میگوید دولت مسئول باید خسارت قابل محاسبه مالی را پرداخت کند...
در چارچوب احترام به حقوق بینالملل و اصل مسئولیت حقوقی دولتها من تا زمانی زنده هستم هر انچه در توان داشته باشم از تلاشهای حقوقی و پژوهشی برای بررسی این رویدادها اخیر که از نظر من جنایت جنگی محسوب میشوند در پرتو قوانین بینالمللی حمایت خواهم کرد. باور دارم که هرگونه نقض جدی قوانین جنگ دیر یا زود باید در برابر مراجع قضایی و حقوقی صالح مورد بررسی قرار گیرد و مسئله جبران خسارت برای اسیبهای وارد شده به ملتها نیز در همان چارچوب حقوقی مطرح شود.
تاریخ بارها نشان داده است که تصمیمهایی که در زمان جنگ گرفته میشوند در نهایت در برابر افکار عمومی جهانی و اصول حقوق بینالملل مورد قضاوت قرار میگیرند. ارزش واقعی مفاهیمی مانند صلح و افتخاراتی که به نام ان اعطا میشوند نیز تنها زمانی معنا پیدا میکند که اصول عدالت حقوق بینالملل و حفاظت از غیرنظامیان به طور کامل رعایت شده باشد.اقای ترامپ اینگونه بدنبال دریافت جایزه صلح نوبل میباشید؟؟!!
دکتر بهزاد معصومی
خلبان اسبق هواپیمای جنگنده اف-۱۴
آوار تردید و فر وپاشی یکپارچگی! بهمن پارسا
همزمانی جنبش آزادی زنان درایران و آمریکا، ناطق خموش
