به گزارش خبرگزاریهای حکومتی در روز ششم فروردین، رحیم نادعلی، معاون فرهنگی-هنری سپاه تهران بزرگ، از جذب کودکان بالای ۱۲ سال با هدف بهکارگیری آنها در واحدهای بسیج خبر داد. او تأکید کرد این کودکان میتوانند در حوزههای عملیاتی و امنیتی، از جمله حضور در گشتهای اطلاعاتی، تورهای ایست و بازرسی و گشتهای عملیاتی، به کار گرفته شوند. وی تصریح کرد: «علاقهمندان برای ثبتنام و کسب اطلاعات بیشتر میتوانند به پایگاههای بسیج در مساجد سراسر تهران مراجعه کرده و با تکمیل فرم مربوطه، نام خود را در فهرست رزمندگان مدافع وطن ثبت کنند.»
به همین منظور، سپاه و بسیج پوسترها و بنرهای متعددی برای تحریک احساسات کودکان در معابر عمومی نصب کرده و اعلام کردهاند علاوه بر مساجد، غرفههای ثبتنام در میادین اصلی شهر نیز برپا میکنند. در شرایطی که دیگر تکیه بر مفاهیم اسلامی برای مردم جذابیت گذشته را ندارد، رژیم اینبار بهصورت فریبکارانه از «دفاع از وطن» سخن میگوید.
کودکسربازی؛ نقض آشکار حقوق کودکان
جذب کودکان برای حضور در واحدهای نظامی و بهکارگیری آنها در فعالیتهایی با ماهیت نظامی، مصداق «کودکسربازی» است.
منظور از کودکسرباز، دختران و پسران زیر ۱۸ سال هستند که توسط گروههای نظامی جذب شده و در درگیریهای نظامی به کار گرفته میشوند. با این حال، این تعریف صرفاً به حضور در عملیات نظامی محدود نمیشود، بلکه استفاده از کودکان در امور پشتیبانی مانند پیامرسانی، آشپزخانه، نگهبانی، یا سوءاستفاده جنسی و ازدواج اجباری را نیز در بر میگیرد. بهکارگیری کودکان در منازعات نظامی نقض فاحش حقوق کودک محسوب میشود و در مورد کودکان زیر ۱۵ سال حتی میتواند مصداق جنایت علیه بشریت باشد.
آموزش نظامی به کودکان و نگهداشتن آنها در ساختارهای نظامی، همراه با شستوشوی مغزی و بهرهبرداری از احساسات آنها برای سوق دادن به تصمیمگیریهایی برخلاف منافعشان، پیامدهای جسمی و روانی جدی به دنبال دارد؛ پیامدهایی که آثار آنها میتواند برای سالهای طولانی باقی بماند. این موارد، از مصادیق نقض حقوق کودک به شمار میروند و آسیبهای جبرانناپذیری به بنیانهای انسانی-اجتماعی یک کشور وارد میکنند.
هم در «کنوانسیون حقوق کودک» و هم در «پروتکل اختیاری الحاقی درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه» بهطور صریح به ممنوعیت بکاری گیری کودکان در منازعات نظامی پرداخته شده است.
«کنوانسیون حقوق کودک» در ماده ۱، کودک را هر انسان دارای کمتر از ۱۸ سال تعریف می کند.
ماده ۱۹ کشورهای عضو را موظف می کند که کلیه اقدامات قانونی، اجرایی، اجتماعی و آموزشی لازم را به عمل آورند تا از کودک در برابر کلیه اشکال خشونت جسمی یا روانی، صدمه یا آزار و ... حمایت شود.
مطابق ماده ۳۸ این کنوانسیون دولتها متعهد میشوند افرادی را که کمتر از ۱۵ سال دارند، مستقیماً در مخاصمات مسلحانه شرکت ندهند. همچنین دولتها باید از جذب افراد زیر ۱۵ سال در نیروهای مسلح خودداری کنند.
«پروتکل اختیاری الحاقی درباره مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه» نیز در ماده ۱ تاکید دارد: کشورهای عضو می بایست اقدامات لازم را بعمل آورند تا مطمئن شوند که در مخاصمات و جنگ ها، افراد زیر ۱۸ سال در نیروهای مسلح شرکت نداشته باشند.
ماده ۲ نیز تصریح می کند: کشورهای عضو می بایست مراقب باشند که افراد زیر ۱۸ سال به استخدام اجباری نیروهای مسلح درنیامده باشند.
جمهوری اسلامی در سال ۱۳۷۰ به «کنوانسیون حقوق کودک» ملحق و از سال ۱۳۷۳ لازم الجرا شده است. اگر چه جمهوری اسلامی شهریور ۱۳۸۹به «لایحه الحاق به پروتکل اختیاری مخاصمات مسلحانه» پیوست، اما فرآیند تصویب نهایی آن به دلیل مخالفتهای برخی نهادها و ابهامات حقوقی در مورد تعاریف سن سربازی و بسیج هنوز امضای رسمی نشده است.
سابقهای خونین
رژیم اسلامی حاکم بر ایران در استفاده از کودکان برای اهداف ایدئولوژیک خود، سابقهای طولانی دارد. روحالله ترابی، از روحانیون حکومتی و «معاون فرهنگی قرارگاه پیشرفت و آبادانی کشور»، می گوید: «بیش از ۵۵۰ هزار دانشآموز پسر به عرصه جنگ در دفاع مقدس وارد شدند و همچنین بیش از این تعداد دانشآموز دختر نیز در عرصههای دیگر در همان دوران فعالیت داشتند.» او میافزاید: «از مجموع دانشآموزان رزمنده، ۳۶ هزار نفر کشته شدند و برخی نیز مفقودالاثر هستند و بیش از ۸۵۶ نفر جانباز شدند.»
کمبود نیرو
فراتر از کارکردهای تبلیغاتی این اقدامات برای تقویت روحیه نیروهای حکومتی، به نظر می رسد تلاش برای جذب کودکان میتواند نشانهای از کمبود نیرو در دستگاههای سرکوب باشد. با گذشت حدود یک ماه از حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، نیروهای سپاه پاسداران و بسیج در شهرها نیز هدف حملات جنگندههای آمریکایی-اسرائیلی قرار گرفتهاند. این وضعیت موجب شده بخشی از نیروها از حضور مستمر در مراکز خود خودداری کرده، دچار خستگی، پراکندگی و فرسودگی شوند. تداوم این وضعیت میتواند به تمرد از خدمت یا فرار نیروها بینجامد.
«مخالفان جنگ» چه میگویند؟
حکومت جمهوری اسلامی آگاهانه وعامدانه تعهدات خود در عرصه کنوانسیون های بین المللی - بویژه در ارتباط با کودکان- را نقض می کند. باید دید کسانی که با جنگ و حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی مخالفت میکنند، در برابر این اقدام حکومت - که نقض آشکار حقوق کودک است - چه موضعی اتخاذ خواهند کرد. اعلام رسمی جذب کودکان برای مأموریتهای نظامی، نشانهای روشن از آن است که این حکومت - همانطور که در سرکوب اعتراضات مردم در سال های گذشته شاهد آن بوده ایم - آماده است برای بقای خود، جان کودکان را نیز قربانی کند. این احتمال نیز وجود دارد که در صورت کشته شدن این کودکان، از تصاویر آنان برای مظلومنمایی بهرهبرداری شود.
وظیفه والدین
ثبتنام کودکان بدون موافقت والدین، اقدامی تبهکارانه است. پدران و مادران باید مانع شوند تا فرزندانشان به ابزار تبلیغات حکومتی و اهداف سپاه پاسداران تبدیل شوند. نباید اجازه داد، همانند دوران جنگ ایران و عراق، کودکان به سوخت ماشین جنگ و سرکوب بدل شده و بار دیگر جان و آیندهشان به بازی گرفته شود.
آنچه امروز در قالب «ثبتنام» کودکان عرضه میشود، نه یک اقدام تبلیغی، بلکه عبور از یکی از بنیادیترین خطوط قرمز حقوق کودک است؛ مسیری که اگر عادیسازی شود، هزینه آن را نه حکومت، بلکه یک نسل کامل خواهد پرداخت.
