بیانیه سیاسی-حقوقی
در پی گزارشهای رسمی منتشرشده در برخی منابع خبری مبنی بر استفاده از کودکان خردسال در مناطق ایستهای بازرسی توسط عوامل منتسب به جمهوری اسلامی، نگرانیهای جدی و عمیقی نسبت به نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بینالملل و موازین انسانی به وجود آمده است.
استفاده از کودکان در هرگونه فعالیت مرتبط با درگیریهای مسلحانه، نهتنها از منظر اخلاقی غیرقابلقبول است، بلکه بر اساس قواعد حقوق بینالملل، مصداق روشن نقض تعهدات بینالمللی محسوب میشود. این قوانین شامل:
۱. کنوانسیون حقوق کودک (CRC)
این کنوانسیون که یکی از مهمترین اسناد حقوق بشری جهان است، در ماده ۳۸ کشورها را موظف میکند که:
- کودکان زیر ۱۵ سال را در جنگها بهکار نگیرند
- از مشارکت مستقیم کودکان در مخاصمات جلوگیری کنند
۲. پروتکل اختیاری مربوط به مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه
Optional Protocol on the Involvement of Children in Armed Conflict
این پروتکل (که مکمل کنوانسیون حقوق کودک است):
- حداقل سن برای اعزام به جنگ را به ۱۸ سال افزایش میدهد
- استفاده مستقیم از کودکان در جنگ را ممنوع میکند
- کشورها را ملزم به جلوگیری از جذب اجباری کودکان در نیروهای مسلح میکند
۳. حقوق بینالملل بشردوستانه (کنوانسیونهای ژنو)
Geneva Conventions
و پروتکلهای الحاقی آن:
- بر حمایت از غیرنظامیان، بهویژه کودکان، تأکید دارند
- استفاده از کودکان در عملیات نظامی را نقض اصول بشردوستانه میدانند
۴. اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی
International Criminal Court
طبق این اساسنامه:
- جذب یا بهکارگیری کودکان زیر ۱۵ سال در مخاصمات مسلحانه یک جنایت جنگی محسوب میشود
- افراد مسئول میتوانند تحت پیگرد بینالمللی قرار بگیرند
اسناد معتبری همچون کنوانسیون حقوق کودک و پروتکلهای الحاقی آن، بهصراحت هرگونه بهکارگیری کودکان در مخاصمات مسلحانه را ممنوع اعلام کرده و دولتها را موظف به حمایت کامل از کودکان در برابر بهرهکشی نظامی میدانند.
بهکارگیری اجباری یا حتی غیرمستقیم کودکان در محیطهای پرخطر نظامی، نقض صریح اصول حمایت از غیرنظامیان، اصل تفکیک و اصل تناسب در حقوق بشردوستانه است و میتواند بهعنوان یک جنایت جدی بینالمللی مورد بررسی و پیگرد قرار گیرد. این اقدامات، کودکان را در معرض آسیبهای جبرانناپذیر جسمی، روانی و اجتماعی قرار داده و آینده نسلها را تهدید میکند.
جامعه بینالمللی، نهادهای حقوق بشری و سازمانهای مسئول باید با حساسیت و فوریت نسبت به چنین ادعاهایی واکنش نشان داده و از تمامی ابزارهای قانونی برای جلوگیری از تکرار چنین اقداماتی استفاده کنند. همچنین، حفاظت از کودکان و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده از آنان باید بهعنوان یک اصل غیرقابلمذاکره در تمامی شرایط، مورد تأکید و اجرا قرار گیرد.
اینگونه اقدامات، در صورت صحت، نهتنها نقض آشکار حقوق کودکان است، بلکه اعتبار هر ساختار سیاسی را نیز بهشدت زیر سؤال میبرد و مسئولیتهای حقوقی و بینالمللی سنگینی را به دنبال خواهد داشت.
در پایان، تأکید میشود که هیچ توجیهی--سیاسی، امنیتی یا ایدئولوژیک--نمیتواند نقض حقوق بنیادین کودکان و بهکارگیری آنان در شرایط خطرناک را مشروع جلوه دهد. حفاظت از کودکان، یک تعهد جهانی و غیرقابلچشمپوشی است.
ابراهیم روشندل
