به همین دلیل بسیاری از منتقدان پزشکیان می‌گویند که حتی طرف آمریکایی، او را بازیگر اصلی قدرت در ایران نمی‌داند.

دو احتمال درباره خبر استعفا

پیش از این نیز شایعاتی درباره کناره‌گیری مسعود پزشکیان از مقام ریاست جمهوری منتشر شده بود؛ از جمله در دسامبر ۲۰۲۴ میلادی در جریان سفرش به مصر که علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور، آن را تکذیب کرد و یک عملیات روانی علیه دولت خواند.

در قبال این خبر جدید نیز دو احتمال مطرح است:

یا خبر نامه پزشکیان به مجتبی خامنه‌ای برای استعفا صحت دارد که نشانی از اختلافات واقعی و عمیق در درون حاکمیت است. عباس عبدی، تحلیلگر سیاسی مقیم ایران در اواخر سال ۲۰۲۵ میلادی در گفتگو با یورونیوز چنین احتمالی را پیش‌بینی کرده و با اشاره به زمزمه‌های «ضرورت استعفای پزشکیان» گفته بود که او با وجود تمام وعده‌هایی که در زمان انتخابات داد، عملا قادر به تحقق آنها نخواهد بود و در صورت عدم ایجاد تغییراتی در داخل سیستم، نخواهد توانست به کارش ادامه دهد.

یا انتشار این خبر، بر اساس آنچه رژیم تبلیغ می‌کند، یک جنگ روانی و رسانه‌ای است. بویژه آنکه همزمان با تکذیب این خبر توسط مقامات ایران، بسیاری از رسانه‌های داخل بر این موضوع متمرکز شدند که جامعه ایران در حالی که دو جنگ را در کمتر از یکسال پشت سر گذاشته است، اکنون بیش از هر زمانی به انسجام نیاز دارد و اینکه هدف از انتشار این خبر، ایجاد بی‌ثباتی سیاسی و القای شکاف در راس قدرت بوده است.

پزشکیان و دستگاه سرکوب حکومت

واقعیت آن است که پزشکیان در این پنج ماه، بیشتر «بیان‌کننده سیاست‌ها» بوده تا «تصمیم‌گیرنده اصلی» در ساختار قدرت جمهوری اسلامی؛ و اگر روزی مشخص شود که خبر استعفای مسعود پزشکیان حقیقت داشته است یا او در آینده تصمیم به کناره‌گیری بگیرد نیز اقدام او به معنای فاصله گرفتنش از ساختار قدرت نیست.

پزشکیان از نخستین روز ورود به عرصه سیاست، همواره بر پایبندی خود به قانون اساسی، اصل ولایت فقیه و ساختار سیاسی موجود تاکید کرده است و مانند بسیاری از چهره‌های موسوم به «اصلاح‌طلب» یا «میانه‌رو» درون حاکمیت، خواستار تغییراتی در شیوه اداره کشور بوده است، نه تغییر ماهیت نظام سیاسی.

او پس از اعتراضات دی ماه، از آمادگی دولت برای گفت‌وگو با معترضان سخن گفت و حتی افزود که بخشی از نارضایتی‌های عمومی ناشی از عملکرد دستگاه‌های حکومتی است. با این وجود در عمل هیچ نشانه‌ای از تغییر محسوس در سیاست‌های امنیتی کشور مشاهده نشد و نهادهای قدرت در ایران همان خطمشی همیشگی را که ساکت کردن اعتراضات است را ادامه دادند؛ بار دیگر موج گسترده بازداشت معترضان و ناپدیدشدن‌های قهری و کسب اعترافات اجباری از معترضان آغاز شد و قوه قضائیه صدور و اجرای احکام سنگین حبس و اعدام معترضان را در دستور کار خود قرار داد.

اذعان مکرر پزشکیان به مشکلات ناشی از قطعی طولانی‌مدت اینترنت در ایران نیز هیچ نتیجه‌ای در پی نداشت و سرانجام اینترنت تحت فیلتر، پس از سه ماه قطعی، بتدریج و بطور محدود در اختیار شهروندان قرار گرفت.

پزشکیان همچنین حدود یکماه پیش، از دیدار ۲.۵ ساعته‌اش با مجتبی خامنه‌ای خبر داد که به گفته او در فضایی «کاملا بی‌واسطه، صریح و همراه با احساس نزدیکی و اعتماد» انجام شده است.

رسانه‌های ایران اطلاعات زیادی درباره این دیدار منتشر نکردند و روشن نیست که با توجه به پروتکل‌های امنیتی مجتبی خامنه‌ای، تحت چه شرایطی این گفتگو ممکن شده است. با این وجود پزشکیان پس از این دیدار گفت: «من هم ممکن است خیلی حرف‌ها داشته باشم،‌ اما وحدت و انسجام را مهم‌تر از هر چیز دیگری می‌دانم؛ اگر تا حالا ماندیم به خاطر وحدت و انسجام بوده است.»

کارنامه جمهوری اسلامی نشان داده است که بسیاری از مقام‌های ارشد نظام، در مقاطع مختلف نسبت به میزان اختیارات خود یا عملکرد دیگر نهادهای حکومتی انتقاد کرده‌اند، اما این انتقادها کمتر به معنای خروج آنها از دایره قدرت یا مخالفت با کلیت نظام بوده است.